Cesetlerin haşri ve onunla ilgili meseleler ikiye ayrılır...
Birincisi ;
Yok olan bir varlığın iade edilmesinin mümkün ve caiz oluşudur.
Evvelce mevcud olan bır mümkünün,yok olduktan sonra ,ikinci olarak tekrar var olması mümkün ve caizdir.
Çünkü o mümkünün varlıgı bizzat imkansız olsa idi evvelce (ilk olarak ) de mevcut olmaz idi .Zira , zatı gerektirenın zattan ayrı ve geri kalması düşünülemez..
Bizzat imkansız olmayıp bil-farz ,ikinci zamanda onun varlığı imkansız olursa ,şüphesiz ,mani arızalar sebebiyle imkansız olup ,bizzat manilerin kalkmasıyla mümkün olur.. Bu ise ,yani zatı imkan da gayenin aynıdır..
Birinci (önceki)vaktin iadesi,birinci zamanda olması lazım değildir ki o şeyin iade olunması için başta olması lazım gele..
Zira;iade,asli cüzler ve müşahhas arızalarla olur. Yani,iadede lazım olan meseleler bunlardır. Yoksa ,her saatte şahsın tebdil olunmasıyla borçluya borcun edası,sual olunana sualin cevabı lazım olmaz idi !..
Bu ise zaruri olarak batıl ve gayr-i ma'kul ;aynı zamanda na makbuldür..
İkincisi ;
Cesatlerin haşrinin(toplanmasının) mümkün olması ve vukuudur.
Allahu Tealanın kıyamette ölüleri diriltmesi aklen caizdir,naklen (dini delillerce) vaciptir.Zira, ölünün cüz'leri bir araya getirilmeye ve canlılığa elverişlidir.Yoksa başlangıçta da onlar ile mutassıf olmaz idi.
Evvelce anlatıldıgı gibi,vacip Teala hazretlerinin ilmi , bütün eşyayı ihata edici ve kudreti bütün mümkün olan şeylere şamildir. Öyleyse , her şahsın bütün parçalarını bilen( Allah) onları biraraya getirip canlandırmaya (diriltmeye) de kadirdir..Peygamberlerin hepsi,mukaddes kitaplardaki birçok yerde ; Peygamberimiz de sahih hadislerde kıyamet günü ölülerin diriltilmesinin vukuunda haber vermişler ; te'vil ve başka bir tefsir (yorum) kabul etmeyecek şekilde delil getirip açıklamışlardır..
Bunlardan dolayı ,dinler tarihiyle uğraşanlar arasında cisimlerin haşrinin (toplanmasının) meydana gelecegi hususunda asla bir ihtilaf mevcut değildir..
Ancak meydana gelmesinin kayfiyyeti hususunda ihtilaf etmişlerdir.
Yok olanın iade edilmesini caiz görenler ,vacip teala hazretlerinin evvela insani ; bütün bedenleri yok edip ikinci olarak onları var ederek diriltecegine kail oldular..
Caiz görmeyenler ; Allahu Teala Hazretlerinin bedenlerin asli cüz'lerini (asıl kısımlarını) ,ayrılmadan ve dagılmadan sonra toplayıp biraraya getirerek hayatı onlarda yaratacagı ve diriltecegi görüşüne sahip oldular..
Hülasa :
Cesetlerin haşri icma-i ümmet ve kat'i naslar (deliller) ile sabittir..İnkar edeni ise kat'i şekilde kafirdir !..
Bu mevzuda Allahu Teala şöyle buyuruyor;
-- Yaradılışını unutarak bize bir de misal getirdi: - Bu kemikleri kim diriltir,onlar çürüyüp dagılmışken? dedi.
(Ey Resulüm) ,de ki; -'' Onları ilk defa yaratan diriltir ve O , her yaratılanı tamamıyle bilir '' . . (Yasin:78-79)
Bu gibi te'vil kabul etmeyen ve başka bir görüşe elverişli olmayan ayet-i kerimeler ve sahih hadisler sayısız denecek derecede çoktur...
...