Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu, iki aydan bu yana Necip Fazıl Kısakürekin Reis Bey oyununu sahneliyor..
Milli tiyatromuzun bu güzide eseri, bugünlerde bir turne ile başka şehirlerde de seyirci karşısına çıkacak
Yasaların mağruru bir hâkim
Reis Bey, kanunlara son derece bağlı bir ağır ceza mahkemesi hâkimidir. Kararlarını acımasızca uygulamaktan çekinmez. Yeter ki eldeki deliller sanığın suçlu olduğuna dair bir kanaat verdirsin; zanlının akıbeti idam sehpasıdır
Mesela şu cümleleri kullanır, bir idamlık elbisesini eline aldığında: Seni biçen terziye ne mutlu! Cemiyette bir kişiyi korumak için bin kişiye bu elbiseyi giydirmek lazım!
Merhametsiz bir kişiliği vardır Reis Beyin, şöyle der kendisinden merhamet dileyenlere: Merhamet: Ağızların iğrenç sakızı Merhamet: İdamlık suç! Asıl öğretilecekleri öğretemediklerimiz sıra merhamete gelince dillerine sakız ediyor!
Suç her zaman edebiyata muhtaçtır.
Reis Bey, anne katili olmakla suçlanan bir genci, kanuni dayanaklara ve kendi sarsılmaz yargılarına uyarak ve savunma makamının bütün itirazlarını reddederek idama mahkûm eder.
Yargılama süreci içinde geçen diyaloglar kişiliklerin tahlili için önemlidir:
Reis Bey: Gözyaşı suçun rengidir, soldurmaz!
Avukat: Hakim itham etmez, ancak takdir eder.
İdamlık Genç: Kaybettiğim siyah ceketim için sırtıma biçtiğiniz elbiseyi seyretmeye mi geldiniz? Siz ağlayamazsınız, ağlayabilseydiniz asamazdınız! Mühürlü kalbinizin bir gün açılmasını dilerim!
Adlî Hata
Reis Bey, hükmünde yanılmıştır. Eldeki delillerin tamamı, zanlı gencin suçlu olduğunu göstermekle beraber, idamdan sonra suçsuz olduğu ortaya çıkar. Zira, asıl suçlu teslim olmuş, işlediği cinayeti itiraf etmiştir.
Bu olay, Reis Beyi Kasaptan af dileyen koyun gibi yapmıştır. Bu arada görevinden de istifa etmiştir. Zira, verdiği yanlış karar, hayatını altüst etmiş, Reis Beyi bambaşka bir şahsiyet haline sevk etmiştir.
Bu çete "gözyaşı çetesi"
Artık hayatını merhametin yaygınlaşmasına hasreden Reis Bey, vaktiyle idamına hüküm verdiği gencin de mekânı olan kahvehaneye devam etmeye başlar. Oradaki potansiyel suçlulara merhameti anlatır. Zamanla, o insanların güvenini kazanır. Böyle bir süreç içerisinde, bu mekân polis tarafından basılır. Bu sırada Reis Bey oradakilerin suç aletlerini toplamış vaziyettedir. Maksadı onları topluma kazandıracak bir grubun, Gözyaşı Çetesinin elemanı yapmaktır. Fakat, baskın sırasında potansiyel suçlulardan birisi elindeki uyuşturucuyu Reis Beyin cebine atar. Sonuçta, kolları kelepçelenen Reis Bey, bir zamanlar hakimi olduğu mahkemeye sanık olarak çıkarılır
Necip Fazılın İstanbul Barosu sahnede
Oyunun nihayetinde Reis Beyin cebine uyuşturucu koyan kişi suçunu itiraf etmiş, böylece adalet yerini bulmuştur. Bu arada, yargılanma sürecinde tutuklu kaldığı cezaevinde de kader mahkumları arasında merhamet duygusunu yayan Reis Bey, İstanbul Barosu tarafından Adalet ve Merhamet timsali olarak bir plaketle taltif edilir
Sözün bu noktasında, halk karşıtı tutumları ve darbeci yanlısı yaklaşımları ile son günlerde tepkileri üzerine toplayan İstanbul Barosu yetkililerini, bu oyunu seyre davet etmek bir vazife olsa gerektir
Necip Fazıl ve Tiyatro yazarlığı
Şiir, hikâye, roman, senaryo, monografi, makale, gazete fıkrası, inceleme, nutuk gibi eserlerinin yanı sıra, Necip Fazıl KISAKÜREKin ölümsüz eserler verdiği bir başka alan tiyatrodur. Tohum, Bir Adam Yaratmak, Künye, Sabırtaşı, Para, Nâm-ı Diğer Parmaksız Salih, Reis Bey, Ahşap Konak, Siyah Pelerinli Adam, Ulu Hakan Abdulhamid Han, Yunus emre, Kanlı Sarık, Mukaddes Emanet, İbrahim Edhem, Kumandan ve Sır, üstadın bu türdeki eserleridir.
Bunlardan bir kısmı sinemaya da uyarlanmıştır. Reis Bey, Mesut Uçakan tarafından sinema filmi haline getirilmiştir.(1989)
İki perdelik Reis Beyin sanatçıları
Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosunun yüksek başarı ile sunduğu bir oyun oldu Reis Bey Bu başarıda katkısı olanları burada anmadan geçmeyelim:
Yöneten: Özer Tunca, Dekor: Tayfun Çebi, Kostüm Funda Çebi, Işık: Zeynel Işık, Müzik Oktay Köseoğlu, Yönetmen Asistanı: Nilgün Türksever Görgü
Oynayanlar: E. Ertan Akman (Reis Bey), Murat Liman (Mahkûm), M. Eren Topçak, Çetin Cambaz, Didem Hun Liman, Müge Açıkdüşünenler, Bülent Uçar, Burhan Narınç, Nihal Türksever Avukat Nilgün Türksever Görgü, Uğur Serener, Ebru Ergüç, Hakan Demir, Fatih Ateş, Kazım Güçlü, Aykan Yılmaz, Günay Y. Güney, Gürkan Sargın, Esra Yaşar, Cansu Can, Melih Kurtarıcı, İlyas Avcı, Şahin Asa, Zafer Pamukoğulları, Sedat Tavşan, Fahrettin Beşik, Sevgin Mutlu, Coşkun Bostancı, Ramazan Göktürk, Melih Kurtarıcı, Gürsel Korkmaz, Armağan Y. Bilgin, Canberk Çam
Müzisyenler: Viyolonsel-Ciğdem Ayhaner, Klarinet-Enis Anayurdu, Işık Kumanda: Haluk Sayılır, A. Baran Bozkurt, Seyit Korulu, Ses Kumanda: Cem Dolmacı, Özcan Tütüncü, Sahne Amiri: Gürkan Sargın, Zafer Pamukoğulları
Son teşekkürümüz, Reis Beyin sahnelenmesine zemin hazırlayan Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkanı Recep Altepe ile kültür sanat ekibine
Bu arada, oyunla ilgili bilgi almak isteyenleri şu E-postalara yönlendirebiliriz: mine.sensin[at]bursa.bel.tr sehir.tiyatrosu[at]bursa.bel.tr
Cevat Akkanat seyretti ve paylaştı